NÚT THẮT TRONG VIỆC CẤP CHỨNG NHẬN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT, QUYỀN SỞ HỮU NHÀ Ở VÀ TÀI SẢN KHÁC GẮN LIÊN VỚI ĐẤT CHO NGƯỜI NƯỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM

Luật Nhà ở hiện hành có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2015. Theo đó, Luật cho phép Người nước ngoài (Bao gồm tổ chức nước ngoài, cá nhân nước ngoài) được sở hữu Nhà ở tại Việt Nam theo các điều kiện do Luật quy định.

Thống kê hiện nay cho thấy, số giao dịch của người nước ngoài mua nhà ở tại Việt Nam đã tăng lên một cách nhanh chóng. Mặc dù, chính sách cho người nước ngoài được mua nhà đã mở tuy nhiên chưa thực sự thông suốt, vẫn còn “nút thắt” cần gỡ. Và một trong những “nút thắt” đó là việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sỡ hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (“Sổ hồng”) vẫn chưa có cơ sở để thực hiện.

Tại một số dự án, các Chủ đầu tư đã tiến hành thực hiện thủ tục cấp sổ hồng cho người Việt Nam, trong khi đó đối với các căn hộ thuộc sở hữu của người nước ngoài thì vấn đề này còn bỏ ngỏ. Cụ thể, Chủ đầu tư trả lời với các cư dân người nước ngoài là đang đợi hướng dẫn của các cơ quan ban ngành. Thực tế nhiều chủ đầu tư cho biết, chính sách của Nhà nước cho phép người nước ngoài sở hữu nhà ở tại Việt Nam, nhưng cơ quan đăng ký lại không làm thủ tục cấp sổ hồng cho khách hàng khiến họ gặp khó khăn, mất uy tín với khách hàng và nhiều hợp đồng đã đến thời hạn giao sổ hồng nhưng không làm được thủ tục khiến khách hàng phản ứng, đòi thanh lý hợp đồng, đòi phạt Chủ đầu tư. Đây là thực trạng xảy ra thường xuyên mà các Chủ đầu tư phải đối mặt trong thời gian gần đây.

Ngoài các điều kiện đáp ứng về vấn đề nhân thân người nước ngoài và một số quy định khác, Nghị định 99 năm 2015 hướng dẫn Luật nhà ở (có hiệu lực ngày 10/12/2015) còn quy định khu vực tổ chức, cá nhân nước ngoài được sở hữu nhà ở. Theo đó, người nước ngoài không được sở hữu nhà ở tại các khu vực cần bảo đảm an ninh, quốc phòng. Nghị định nêu rõ, Bộ Quốc phòng và Bộ Công an có trách nhiệm xác định cụ thể tại từng địa phương các khu vực này. Trên cơ sở đó, sở xây dựng các tỉnh thành sẽ công bố danh mục các dự án nhà ở mà người nước ngoài được sở hữu nhà và công bố công khai để người dân, chủ đầu tư được biết. Cơ quan đăng ký quyền sở hữu nhà cũng căn cứ vào danh mục này để cấp giấy hồng cho người nước ngoài.

Tuy nhiên, Sở Xây dựng TP. HCM cho biết hiện Bộ Quốc phòng và Bộ Công an chưa quy định về những khu vực cần bảo đảm an ninh quốc phòng nên sở này chưa thể công bố danh mục những dự án nhà ở mà người nước ngoài được mua nhà.

Sở Xây dựng đã báo cáo UBND TP.HCM việc này và kiến nghị UBND TP đề nghị Bộ Quốc phòng, Bộ Công an xác định khu vực cần bảo đảm an ninh quốc phòng nhưng đến nay vẫn chưa nhận được phản hồi. Việc này kéo theo hệ quả là Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất TP (Cơ quan chuyên trách thuộc Sở TNMT Tp.HCM) không có căn cứ để cấp sổ hồng cho người nước ngoài.

Sở TNMT Tp.HCM, những trường hợp người nước ngoài mua nhà, ký hợp đồng trước ngày nghị định 99 hướng dẫn Luật nhà ở có hiệu lực (10/12/2015), chưa bị ràng buộc bởi quy định về khu vực cần bảo đảm an ninh quốc phòng, hiện vẫn đang được Sở TNMT giải quyết cấp sổ hồng bình thường. Những trường hợp ký hợp đồng mua nhà sau ngày 12/10/2015 hiện đang phải ngưng cấp sổ hồng.

Như vậy, chính sách cho người nước ngoài được mua nhà đã mở nhưng thiết nghĩ để bảo vệ quyền và lợi ích cho người nước ngoài mua nhà tại Việt nam, cải thiện môi trường đầu tư thì các cơ quan chức năng cần sớm tháo gỡ vướng mắc nói trên để giải quyết thủ tục cấp sổ hồng thuận lợi.

Phạm Thảo